การเสพติดและพฤติกรรมเสพติด

กลุ่มนี้คืออะไร

การเสพติดคือภาวะที่การใช้สารหรือการทำพฤติกรรมบางอย่างกลายเป็นสิ่งที่ควบคุมได้ยาก ต้องใช้มากขึ้นเรื่อย ๆ มีอาการไม่สบายเมื่อหยุด และยังใช้ต่อทั้งที่รู้ว่าเกิดผลเสียต่อสุขภาพ การงาน หรือความสัมพันธ์ กลุ่มนี้ครอบคลุมปัญหาการดื่มแอลกอฮอล์ การใช้กัญชา สารกระตุ้นอย่างยาบ้าและไอซ์ สารกลุ่มโอปิออยด์ ยากล่อมประสาทหรือยานอนหลับ สารเสพติดอื่น ๆ และพฤติกรรมเสพติดอย่างการติดการพนัน

หลายคนเริ่มจากการใช้เพื่อคลายเครียด นอนหลับ หรือเข้าสังคม แล้วค่อย ๆ กลายเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้โดยไม่ทันรู้ตัว การเสพติดจึงมักมาพร้อมกับปัญหาอื่น เช่น ความเครียด ซึมเศร้า วิตกกังวล หรือนอนไม่หลับ ที่ต้องดูแลไปพร้อมกัน

สิ่งที่อยากให้รู้คือ การเสพติดเป็นภาวะทางการแพทย์ที่รักษาได้ การกลับไปใช้ซ้ำระหว่างทางเป็นเรื่องที่พบได้และไม่ได้แปลว่าล้มเหลว

สัญญาณที่ควรมาปรึกษา

• ตั้งใจจะใช้แค่นิดเดียวแต่หยุดไม่ได้ หรือพยายามเลิกเองหลายครั้งแล้วไม่สำเร็จ
• ต้องใช้ปริมาณมากขึ้นเพื่อให้ได้ผลเท่าเดิม หรือมีอาการมือสั่น กระวนกระวาย นอนไม่หลับเมื่อไม่ได้ใช้
• ใช้เวลาและเงินไปกับสารหรือการพนันมากขึ้น จนกระทบงาน การเงิน หรือครอบครัว
• ปิดบัง โกหก หรือรู้สึกผิดเกี่ยวกับการใช้ แต่ยังใช้ต่อ
• เกิดปัญหาสุขภาพ อุบัติเหตุ หรือปัญหากับกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการใช้
• ครอบครัวกังวลและไม่รู้จะช่วยอย่างไร — ครอบครัวมาปรึกษาก่อนได้แม้ผู้ใช้ยังไม่พร้อม

เราช่วยอย่างไร

จิตแพทย์จะประเมินรูปแบบการใช้ ระดับความรุนแรง ผลกระทบต่อร่างกายและจิตใจ รวมถึงภาวะทางจิตเวชที่อาจเป็นสาเหตุหรือผลตามมา แล้ววางแผนร่วมกันตามเป้าหมายของแต่ละคน ไม่ว่าจะเป็นการลด การหยุด หรือการป้องกันการกลับไปใช้ซ้ำ

การดูแลอาจรวมการใช้ยาเพื่อลดอาการถอนและความอยาก การให้คำปรึกษาและจิตบำบัดเพื่อเข้าใจตัวกระตุ้นและสร้างวิธีรับมือใหม่ รวมถึงการดูแลปัญหาสุขภาพจิตที่พบร่วม สำหรับบางสารที่การหยุดกะทันหันอาจเป็นอันตราย แพทย์จะวางแผนการลดอย่างปลอดภัย และประสานส่งต่อโรงพยาบาลเมื่อจำเป็น

ทุกอย่างที่คุยกันที่นี่เป็นความลับ คุณมาเพื่อได้รับความช่วยเหลือ ไม่ใช่เพื่อถูกตัดสิน