กลุ่มนี้คืออะไร
เด็กและวัยรุ่นสื่อสารความทุกข์ต่างจากผู้ใหญ่ เด็กเล็กอาจแสดงออกเป็นการดื้อ ร้องไห้ ปวดท้อง หรือไม่ยอมไปโรงเรียน ส่วนวัยรุ่นอาจแสดงออกเป็นการเก็บตัว หงุดหงิด ผลการเรียนตก หรือใช้เวลากับหน้าจอทั้งวัน พ่อแม่จึงมักไม่แน่ใจว่าสิ่งที่เห็นคือพัฒนาการตามวัย หรือเป็นสัญญาณที่ควรได้รับการดูแล
กลุ่มนี้ครอบคลุมภาวะที่พบบ่อยในวัยนี้ ได้แก่ โรคสมาธิสั้น โรคออทิสติกสเปกตรัม โรควิตกกังวลและโรคซึมเศร้าในเด็กและวัยรุ่น โรคย้ำคิดย้ำทำ ปัญหาพฤติกรรมและพฤติกรรมดื้อต่อต้าน ปัญหาด้านอารมณ์ ปัญหาการเรียนและการปรับตัว ปัญหาการเข้าสังคม ปัญหาการนอน ปัญหาการติดเกมและหน้าจอ รวมถึงปัญหาครอบครัวและปัญหาในวัยรุ่น
การดูแลเด็กไม่ได้ดูแลแค่ตัวเด็ก แต่ทำงานร่วมกับพ่อแม่ ผู้ปกครอง และบางครั้งโรงเรียน เพราะสภาพแวดล้อมรอบตัวเด็กมีผลต่ออาการมากพอ ๆ กับตัวเด็กเอง
สัญญาณที่ควรมาปรึกษา
- ครูหรือโรงเรียนแจ้งว่าเด็กไม่มีสมาธิ ซน อยู่ไม่นิ่ง หรือเรียนตามเพื่อนไม่ทันต่อเนื่อง
- พูดช้า ไม่สบตา ไม่เล่นกับเพื่อน หรือมีพฤติกรรมซ้ำ ๆ ที่ต่างจากเด็กวัยเดียวกัน
- กลัว กังวล ร้องไห้ หรือปวดท้องปวดหัวบ่อยก่อนไปโรงเรียน โดยตรวจร่างกายไม่พบสาเหตุ
- วัยรุ่นเก็บตัว เศร้า หงุดหงิดง่าย นอนผิดเวลา หรือพูดถึงการไม่อยากมีชีวิตอยู่
- ดื้อ ต่อต้าน โกหก หรือมีพฤติกรรมก้าวร้าวจนกระทบครอบครัวและโรงเรียน
- เล่นเกมหรืออยู่กับหน้าจอจนไม่กิน ไม่นอน ไม่ไปเรียน และโมโหรุนแรงเมื่อถูกจำกัด
- พ่อแม่รู้สึกว่าคุยกับลูกไม่ได้เหมือนเดิม และไม่รู้ว่าควรทำอย่างไร — พ่อแม่มาปรึกษาก่อนได้
เราช่วยอย่างไร
จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นจะประเมินจากการพูดคุยกับเด็กและผู้ปกครอง ประวัติพัฒนาการ ข้อมูลจากโรงเรียน และในบางกรณีการทดสอบทางจิตวิทยา เพื่อทำความเข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้นและอะไรคือปัจจัยที่เกี่ยวข้อง
แนวทางการดูแลจะเน้นที่เหมาะกับวัย ตั้งแต่การให้คำแนะนำพ่อแม่ในการปรับการเลี้ยงดูและการสื่อสาร การฝึกทักษะทางสังคมและอารมณ์ จิตบำบัด การประสานกับโรงเรียน ไปจนถึงการใช้ยาในกรณีที่จำเป็นและได้ประโยชน์ชัดเจน โดยพูดคุยกับผู้ปกครองอย่างละเอียดก่อนเสมอ
การพาลูกมาประเมินไม่ได้แปลว่าลูกมีปัญหาหรือพ่อแม่เลี้ยงไม่ดี แต่คือการให้โอกาสลูกได้รับความช่วยเหลือในช่วงเวลาที่เปลี่ยนแปลงได้ง่ายที่สุด
