กลุ่มนี้คืออะไร
ความเศร้า ผิดหวัง หรือหมดกำลังใจเป็นอารมณ์ที่ทุกคนเคยรู้สึก แต่เมื่ออารมณ์เหล่านี้อยู่นานหลายสัปดาห์ รุนแรงกว่าที่เหตุการณ์จะอธิบายได้ หรือเกิดขึ้นทั้งที่ชีวิตไม่ได้มีอะไรผิดปกติ และเริ่มส่งผลต่อการนอน การกิน การทำงาน การเรียน หรือความสัมพันธ์ นั่นคือสัญญาณว่าอาจมีภาวะทางอารมณ์ที่ควรได้รับการประเมิน
กลุ่มนี้รวมภาวะที่มี “อารมณ์” เป็นแกนกลาง ตั้งแต่โรคซึมเศร้าที่อารมณ์ตกต่ำต่อเนื่อง โรคซึมเศร้าเรื้อรังที่อาการเบากว่าแต่อยู่นานเป็นปี โรคไบโพลาร์ที่อารมณ์สลับระหว่างช่วงซึมเศร้ากับช่วงคึกคักผิดปกติ ไปจนถึงภาวะซึมเศร้าหลังคลอดที่เกิดกับคุณแม่ในช่วงเวลาที่ควรจะมีความสุขที่สุด
สิ่งที่อยากให้เข้าใจตรงกันคือ ภาวะเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากการ “คิดมาก” หรือ “ไม่เข้มแข็ง” แต่เกี่ยวข้องกับหลายปัจจัยทั้งร่างกาย จิตใจ และสภาพแวดล้อม และเป็นภาวะที่มีแนวทางการรักษาชัดเจน คนจำนวนมากอาการดีขึ้นและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติเมื่อได้รับการดูแลที่เหมาะสม
สัญญาณที่ควรมาปรึกษา
- รู้สึกเศร้า ว่างเปล่า หรือหมดความสนใจในสิ่งที่เคยชอบ เกือบทุกวันต่อเนื่องประมาณสองสัปดาห์ขึ้นไป
- นอนไม่หลับหรือนอนมากผิดปกติ เบื่ออาหารหรือกินมากขึ้น เหนื่อยง่าย ไม่มีแรง ทั้งที่ไม่ได้ป่วยทางกาย
- มีช่วงที่พลังงานล้น นอนน้อยแต่ไม่เพลีย ใช้เงินหรือตัดสินใจหุนหันจนคนรอบข้างสังเกตได้ สลับกับช่วงซึมเศร้า
- คุณแม่หลังคลอดที่รู้สึกเศร้า ร้องไห้ง่าย กังวลมาก หรือรู้สึกผูกพันกับลูกได้ยาก นานเกินสองสัปดาห์
- คนรอบข้างทักว่าไม่เหมือนเดิม หงุดหงิดง่าย แยกตัว หรือทำงานได้แย่ลง
- มีความคิดว่าไม่อยากมีชีวิตอยู่ หรือคิดทำร้ายตัวเอง — กรณีนี้ควรขอความช่วยเหลือทันที ไม่ต้องรอวันนัด
การมีอาการบางข้อไม่ได้แปลว่าเป็นโรค แต่การมาประเมินจะช่วยให้รู้ว่าสิ่งที่เป็นอยู่คืออะไร และควรดูแลอย่างไร
เราช่วยอย่างไร
ที่ปีติ คลินิก จิตแพทย์จะเริ่มจากการรับฟังและทำความเข้าใจอาการ ระยะเวลา เหตุการณ์ในชีวิต ประวัติสุขภาพ และผลกระทบต่อการใช้ชีวิต เพื่อแยกว่าเป็นภาวะใดในกลุ่มนี้ หรือเป็นอาการที่มาจากสาเหตุอื่น เพราะแต่ละภาวะมีแนวทางการดูแลต่างกัน
แนวทางการรักษาอาจเป็นการใช้ยา จิตบำบัดโดยนักจิตวิทยา หรือทั้งสองอย่างร่วมกัน ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและความต้องการของแต่ละคน ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องรับประทานยา และแผนการดูแลจะทบทวนร่วมกันเป็นระยะ
คุณไม่จำเป็นต้องแน่ใจก่อนว่าตัวเองเป็นอะไร แค่รู้สึกว่าช่วงนี้ไม่เหมือนเดิมและอยากคุยกับใครสักคน ก็เริ่มต้นได้จากการนัดหมายทาง LINE หรือโทรหาเรา
