การรักษาโรคซึมเศร้าด้วย CBT แนวทางที่แพทย์แนะนำ
โรคซึมเศร้าไม่ใช่แค่ "ความเศร้า" แต่เป็นความเจ็บป่วยทางใจที่มีผลต่อความคิด ความรู้สึก และการใช้ชีวิตประจำวันของผู้ป่วยอย่างรุนแรง การรักษาโรคซึมเศร้าอย่างถูกวิธีตั้งแต่ระยะแรก ช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติ และลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำ
โรคซึมเศร้าคืออะไร? ทำไมไม่ควรมองข้าม
โรคซึมเศร้าเป็นภาวะทางสุขภาพจิตที่ส่งผลต่อความคิด อารมณ์ และพฤติกรรม ไม่ใช่เพียงอารมณ์เศร้าชั่วคราว หากไม่ได้รับการรักษาโรคซึมเศร้าอย่างเหมาะสม อาการอาจรุนแรงขึ้นและส่งผลต่อการใช้ชีวิต ความสัมพันธ์ และสุขภาพกายในระยะยาว
CBT (Cognitive Behavioral Therapy) คืออะไร
หนึ่งในแนวทางที่ได้รับการยอมรับว่าได้ผลดี คือ CBT หรือ Cognitive Behavioral Therapy (การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม) ซึ่งเป็นการรักษาแบบพูดคุยร่วมกับนักจิตวิทยาหรือจิตแพทย์ โดยมีเป้าหมายเพื่อปรับมุมมอง เปลี่ยนความคิดลบ และฝึกพฤติกรรมใหม่ที่ช่วยให้ใจดีขึ้น
หลักการของ CBT: คิดใหม่ ทำใหม่ ใจเปลี่ยน
CBT มีแนวคิดว่า ความคิด (Cognition) ส่งผลต่อความรู้สึกและพฤติกรรม
เช่น หากเราคิดว่า "ฉันไม่มีค่า" → เราจะรู้สึกเศร้า → และอาจแยกตัว ไม่อยากทำอะไรเลย
CBT จึงเน้นให้ผู้ป่วยเรียนรู้ที่จะ:
- สังเกตความคิดอัตโนมัติที่เกิดขึ้นในหัว
- ตั้งคำถามกับความคิดเหล่านั้นว่า "จริงไหม?"
- หามุมมองใหม่ที่สมดุลและสร้างพลังมากขึ้น
ตัวอย่างกับดักความคิด (Cognitive Errors) ที่พบบ่อยในผู้ป่วยซึมเศร้า
ในชีวิตประจำวัน คนที่เป็นโรคซึมเศร้ามักเผลอติดกับดักความคิดที่เรียกว่า Cognitive Errors ซึ่งเป็นความคิดที่ไม่สมเหตุสมผล ผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริง
ตัวอย่าง Cognitive Errors ที่พบบ่อย:
1. คิดแบบขาว-ดำ (All-or-Nothing Thinking)
ตัวอย่าง: “ถ้าฉันไม่เก่งที่สุด แปลว่าฉันล้มเหลว”
- การปรับความคิด: "ฉันอาจไม่สมบูรณ์แบบ แต่ฉันก็พยายามเต็มที่แล้ว และได้เรียนรู้อะไรบางอย่างจากมัน"
2. เหมารวม (Overgeneralization)
ตัวอย่าง: “ฉันโดนเพื่อนปฏิเสธ แสดงว่าไม่มีใครต้องการฉันเลย”
- การปรับความคิด: "ครั้งนี้อาจไม่เป็นอย่างที่หวัง แต่ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะเป็นแบบนั้น"
3. อ่านใจคน (Mind Reading)
ตัวอย่าง: “เขาไม่ตอบแชทฉัน เพราะเขาคงรำคาญฉันแล้วแน่ๆ”
- การปรับความคิด: "ฉันไม่รู้แน่ชัดว่าเขาคิดอะไร อาจจะยุ่งอยู่ก็ได้"
4. เพ่งแต่เรื่องลบ (Mental Filter)
ตัวอย่าง: “วันนี้พลาดเรื่องเดียว ก็แปลว่าวันนี้ทั้งวันพังหมดแล้ว”
- การปรับความคิด: "ใช่ ฉันพลาดบางเรื่อง แต่ก็ยังมีหลายอย่างที่ฉันทำได้ดี"
Cognitive Restructuring: เทคนิคเปลี่ยนความคิด เปลี่ยนชีวิต
CBT ใช้เทคนิคที่เรียกว่า Cognitive Restructuring หรือ "การปรับโครงสร้างความคิด"
โดยนักบำบัดจะช่วยให้ผู้ป่วย:
- จับความคิดอัตโนมัติที่บั่นทอนกำลังใจได้ทัน
- ตรวจสอบความจริงของความคิดนั้น
- ฝึกหามุมมองที่เป็นกลาง สมดุล และเป็นประโยชน์กับตัวเองมากขึ้น
เช่น ถ้าผู้ป่วยคิดว่า “ฉันเป็นภาระของทุกคน”
CBT จะชวนให้พิจารณาหลักฐานว่า อะไรที่บ่งชี้ว่าคุณเป็นภาระจริงๆ?
มีคนเคยพูดแบบนั้นหรือแค่ความรู้สึกในใจ?
แล้วมีใครที่ยังอยู่เคียงข้างคุณอยู่ไหม?
บ่อยครั้ง ความคิดลบเหล่านี้ไม่มีหลักฐานรองรับเลย แต่กลับทำให้ผู้ป่วยเจ็บปวดและจมอยู่ในความทุกข์
CBT ช่วยรักษาโรคซึมเศร้าได้อย่างไร?
ช่วยให้ผู้ป่วยรู้ทันความคิดลบที่เป็น “เสียงในหัว” ฝึกสมองให้มองเห็นความจริงที่สมดุลมากขึ้น
ปรับพฤติกรรม เช่น กลับไปทำกิจกรรมที่เคยชอบ ออกไปพบปะผู้คนเสริมความมั่นใจและพลังใจให้ผู้ป่วยรับมือกับปัญหาได้ดีขึ้น CBT ใช้ได้ทั้งแบบเดี่ยว แบบกลุ่ม หรือแบบร่วมกับการใช้ยา ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ
ใครบ้างที่ควรเริ่มรักษาโรคซึมเศร้าด้วย CBT
CBT เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการซึมเศร้าตั้งแต่ระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง รวมถึงผู้ที่มีความคิดลบซ้ำๆ เกี่ยวกับตัวเอง รู้สึกหมดคุณค่า หรือมีอาการซึมเศร้าเรื้อรัง ผู้เชี่ยวชาญจะประเมินอีกครั้งว่าควรรักษาด้วย CBT เพียงอย่างเดียว หรือใช้ร่วมกับการรักษาด้วยยา
สรุป: CBT ไม่ใช่แค่ "คิดบวก" แต่คือ "คิดให้สมดุล"
CBT ไม่ได้สอนให้มองโลกในแง่ดีเกินจริง แต่ช่วยให้เรามองโลกตามความเป็นจริง และไม่ถูกลากไปโดยความคิดลบโดยไม่รู้ตัว
หากคุณหรือคนที่คุณรักกำลังเผชิญกับอาการซึมเศร้า ลองเปิดใจให้กับการบำบัดด้วย CBT
คุณไม่จำเป็นต้องผ่านช่วงเวลายากลำบากนี้เพียงลำพัง
รักษาโรคซึมเศร้าที่ Piti Clinic ปีติ คลินิก
Piti Clinic ปีติ คลินิก ให้บริการรักษาโรคซึมเศร้าด้วยแนวทาง CBT โดยนักจิตวิทยาและจิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ดูแลแบบเป็นส่วนตัวและคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้รับบริการเป็นหลัก
ติดต่อ Piti Clinic ปีติ คลินิก คลินิกสุขภาพจิต
เว็บไซต์: www.piti.co.th
นัดหมายทาง LINE ID: @piticlinic
โทรติดต่อเจ้าหน้าที่: 090-230-6000
เวลาติดต่อ
จันทร์-ศุกร์ 12.00-19.00
เสาร์-อาทิตย์ 10.00-19.00
ที่อยู่: 170/6 Pradiphat Rd, Phaya Thai, Bangkok 10400
(ติดเซเว่น ซอยประดิพัทธ์ 10 ใกล้ BTS สะพานควาย)
แผนที่: https://maps.app.goo.gl/fTHxf6pRK9DZZ1aM7
